https://thuviensach.vn

Sắc Lá Xanh
Kim Hài
Chào mừng các bạn đón đọc đầu sách từ dự án sách cho thiết bị di động

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.


https://thuviensach.vn

Mục lục
Chương 1


Chương 2


Chương 3



https://thuviensach.vn

Kim Hài
Sắc Lá Xanh
Chương 1

 
 
Cô giáo Uyên cau mầy nhìn về phía bên trái lớp học. Mấy đứa học trò con
gái lau chau xào xáo. Cô vớ lấy cây thước gỗ gõ nhịp giận dữ lên cái bàn
tre ọp ẹp.

- Tụi bây, cô nhìn đó… cô kìa … im đi ….

Hàng chục cặp mắt tròn đen lại lặng thinh nhìn về phía bảng đen. Cô giáo
Uyên lại cắm cúi chấm bài. Qua khung cửa lớp gió tạt mạnh đem theo từng

https://thuviensach.vn

hơi lạnh lẽo. Tiếng mưa rơi đều đều lên mái lá rào rạt. Vài giọt nước lấm
tấm trên những cuốn tập. Góc bên trái chỗ tụi con gái lại vẳng lên tiếng xì
xào. Lần nầy cô giáo Uyên không dằn được nữa. Cô nghiêm nghị nhìn
thẳng vào mặt từng đứa học trò, gằn giọng:

- Các em không biết nghe lời cô chi hết. Đã nói là trong giờ học phải ngồi
yên mà học. Có học phải có hạnh. Biết nghe lời cô, thầy, cũng là có hạnh.
Rứa mà …

Một cánh tay, hai cánh tay bé nhỏ đưa lên, rồi ba, rồi bốn. Uyên ngạc nhiên
ngừng nói. Một đứa học trò gái đứng dậy. Uyên hỏi:

- Cái chi đó Thân?

Con Thân vòng hai tay trước ngực, nói nhanh:

- Thưa cô mưa dột!

Hàng chục đứa lau nhau lên:

- Mưa dột cô. Mưa dột ướt hết. Lạnh quá cô.

Uyên lắc đầu bước xuống bục gỗ. Nàng ngước nhìn lên nóc nhà. Mái tranh
lâu năm thẫm đen ủng nước. Những cái kèo tre nổi mốc đen trắng. Vài chỗ
tranh lủng xuống mang theo hàng dây nước tròn kéo thành hàng trôi tuột
theo triền mái, đọng lai ở chỗ những sợi tranh sút tua tủa rồi nhỏ giọt xuống
nền, nhằm vào chỗ lũ học trò con gái ngồi, Uyên tới nơi quan sát chỗ dột.
Nàng chia chỗ cho tụi nhỏ ngồi, tránh chỗ đó. Nhưng những bàn, cái ghế
đâu có nối thêm dài ra được. Vẫn có đứa chưa tìm ra chỗ để ngồi. Bên phe
con trai có đứa vọt miệng:

- Cô ơi, cô cắt mấy sợ tranh sà sà xuống đó là nước không chảy.

Uyên nhìn thằng học trò thông minh, cười gật đầu:

- Hân trèo lên sửa thử coi.

Thằng nhỏ mau mắn lấy ghế lấy bàn chồng lại trèo lên, thò tay sửa. Nó nắn
lại chỗ nước chảy, kéo tranh đắp vào nơi thưa…

- Được rồi … Giỏi quá.

Uyên khen một câu. Thằng nhỏ sung sướng mặt đỏ bừng. Nhưng khi Uyên
đang khênh cái ghế thì những giọt nước lại liên tiếp nhỏ xuống. Mấy thằng
học trò cãi nhau:

- Tại mầy kéo tranh qua nên chỗ đó hở dột.

https://thuviensach.vn

- Hồi tao ở trên đó có dột đâu.

- Thì đó, nó dột đó … Vậy mà cô khen giỏi…

Uyên đứng nhìn bất lực. Mái trường nầy đã cũ lắm rồi. Nhiều ngày có gió,
Uyên vẫn sợ lớp học sụp chôn luôn cả học trò. Mấy cột tre đã mục, nhiều
cột bị mối ăn long chân. Uyên đã nhiều lần báo động với văn phòng hiệu
trưởng về tình trạng nguy hiểm của các lớp học ở đây, nhưng ông Hiệu
trưởng chỉ lắc đầu bảo ráng chờ trên giải quyết, xin tiền.

- Thưa cô, trò Hân chạy ra ngoài sân cô.

Uyên nhìn ra ngoài. Qua song cửa sổ bóng thằng Hân ướt nhẹp đang lúi húi
bên cạnh cây chuối lá rách tả tơi. Chợt hiểu Uyên mỉm cười. Cái thằng
cũng nhanh ý thật. Không đầy một thoáng, thằng Hân tạt vào như cơn lốc,
đem cả cơn mưa ngoài sân vào lớp. Môi nó tái nhợt, tay run run. Uyên kêu
lên:

- Trời ơi, mưa ướt hết, lấy cái chi mà lau. Ai biểu không biết nữa.

Thằng Hân cười nhe hàm răng vàng bợn, nó cầm một bẹ chuối chỉ lên trên
mái:

- Ăn thua chi cô, em tắm mưa hoài. Để em kê ghế trèo lên nhét bẹ chuối ni
cho trổ ra phên là hết dột.

Mấy đứa con trai loay hoay kê bàn ghế, thằng Hân trèo lên. Không đầy năm
phút sau, lớp học đã hết dột. Lũ học trò tản về chỗ ngồi, Uyên nhìn đồng hồ
tay, gần 5 giờ. Nàng lẩm bẩm:

- Vậy là hết cả giờ.

- Thưa cô chép tiếp bài.

Uyên lơ đãng nhìn ra ngoài trời:

- Ừ, các em chép bài mau, gần bãi rồi.

Bên ngoài trời vẫn không dứt mưa. Sân trường lầy lội những lá và rác.
Những đợt cát rút nước không kịp kéo thành những rãnh dài. Uyên bước ra
cửa. Lớp học bên cạnh cũng đang ồn ào vì bị dột. Tiếng bà giáo Tân mệt
nhọc như người đứt hơi:

- Thôi, kiếm chỗ khác ngồi, kệ nó.

Uyên bước đến bên cửa sổ nói với vào:

- Chị biểu tụi nhỏ lấy cái bẹ chuối lót, chớ kéo tranh là nó dột chỗ khác cho
https://thuviensach.vn

coi.

Bà Tân bước lại gần Uyên, cái bụng gần đến ngày sinh nặng nề. Uyên nhìn
bà nói nhỏ:

- Chị tới ngày chưa?

- Chắc cũng hơn tháng nữa. Ráng cho qua mùa mưa ni. Trường lớp chi mà
như nhà xưa, đụng đâu dột đó. Nói sửa lớp mà chờ hoài chẳng thấy đâu.

Uyên lắc đầu:

- Em chỉ sợ lỡ có bão thì mệt lắm.

Bà Tân giọng chán nản:

- Nhiều khi tôi muốn xin đổi phứt đi chỗ khác.

Tiếng trống từ đầu căn phòng vọng đến lùng bùng như có nước, Uyên chào
bà Tân rồi quay trở về lớp mình. Tụi học trò sắp xong sách vở nhốn nháo
chờ cô giáo. Uyên thu dọn vội vàng giơ tay ra hiệu cho học trò từng bàn lần
lượt rời lớp.

Đứa trưởng lớp đem cái áo mưa lên cho Uyên rồi cùng nàng rời lớp sau
cùng. Cơn mưa chỉ ngớt được một phút rồi lại rào rào như thác. Trời đã ngả
màu thẫm. Khắp cảnh vật đều nhuộm một màu tẻ lạnh. Lũ học trò con gái
co ro. Lũ con trai chạy đùa trong mưa hắt nước văng tung toé.

- Cô, cô đưa em ôm vở đi cô.

Uyên tươi cười quay nhìn thằng Hân. Nó ở kế cận nhà Uyên và vẫn thường
ôm giúp Uyên những chồng vở, hoặc học bạ của học trò. Trời lạnh và
đường xá thì lầy lội. Uyên khó khăn lắm mới giữ được đôi guốc thấp, quai
trắng. Nhìn thằng Hân đi bằng hai bàn chân trần mạnh mẽ, dễ dàng như
không. Uyên cười bảo nó:

- Đi chân không coi chừng đạp mảnh chai.

- Khó lắm cô. Khi mô sửa lớp cô. Lớp dột quá. Sợ bữa mô không có chỗ
học.

Uyên giật mình. Đã có lần nàng nói với lũ trẻ là lớp học sắp sửa lại, vẫn
chưa thấy gì. Câu nói từ hồi năm ngoái, mãi đến năm nay, vẫn chưa thấy gì.
Nhưng Uyên làm sao giải thích được với đứa học trò nhỏ. Nàng chỉ ậm ừ:

- Ừ, chắc là không bao nhiêu.

Thằng Hân rụt rè:

https://thuviensach.vn

- Cô ơi, hôm qua, em nghe ông Hiệu trưởng nói trường mình không có tiền
sửa sang đâu. Thầy nói với thầy giáo Lang.

Uyên ngạc nhiên nhìn Hân:

- Thiệt không Hân!

- Thiệt mà cô, em đi lên văn phòng nghe thầy nói vậy. Thầy nói trường
cũng tàm tạm học được. Để hè rồi hay.

Uyên im lặng không nói. Nhà đã hiện rõ với hai hàng rào dâm bụt trơ lá
vàng úa. Những dây tơ hồng vàng vòng vo dọc ngang. Thằng Hân trao cho
Uyên chồng vở rồi chào Uyên đi. Uyên nghĩ hoài về ngôi trường cũ kỹ. Từ
khi ra trường đến nay, được đổi về dạy ở một nơi heo hút nầy, Uyên vẫn
không lấy đó làm phiền. Ở đâu cũng vậy. Miễn là nàng giúp ích được cho
những đứa nhỏ, những đứa bé ở vùng xa xôi như ở đây lại càng cần thiết
hơn nữa.

Nhiều đứa bạn của nàng đã cười nàng ngu vì còn trẻ mà không chịu chạy
chọt để về được ở tỉnh, vừa nhởn nhơ vừa được ăn được diện. Uyên chỉ
cười không nói. Nàng thầm khinh bỉ những ý nghĩ nông cạn của họ. Nếu
nghĩ như thế, đâu cần học lấy nghề gõ đầu trẻ, và nếu ai cũng nghĩ như
chúng nó thì những đứa trẻ ở các nơi hẻo lánh sẽ chịu dốt nát suốt đời hay
sao.

Uyên về đây, hai năm trời, hai năm đối diện với biết bao cay đắng và bất
trắc, thế mà lòng Uyên vẫn không hề thay đổi. Nàng vẫn vui bên cạnh
chồng sách vở hoen mực, vẫn cười với lũ học trò nhỏ. Niềm vui ấy có được
vì luôn luôn Uyên vẫn thấy rõ Uyên đã làm được một cái gì đó cho người
khác. Chỉ có một điều duy nhất mà Uyên chưa thoả mãn là việc trùng tu lại
ngôi trường cũ kỹ. Bề gì cũng là nơi học trò học hành, thì cũng phải lành
lặn một chút cho chúng đỡ bực ngày nắng, đỡ khổ ngày mưa.

- Cô ăn cơm cô, bữa ni trời mưa có mắm chưng ngon lắm.

Uyên cười gạt bỏ những ý nghĩ lăng quăng, pha trò với bác Năm:

- Thì ngày mưa có mắm chưng, ngày nắng bác chưng mắm. Chớ có chi đặc
biệt.

Bác Năm cười so đũa:

- Cái xứ nầy chỉ có thứ đó. Nhưng kể ra có chút rau cũng đỡ lắm cô. Rứa
https://thuviensach.vn

chớ dân ở đây cứ mạnh ùi ụi.

Uyên vừa ăn vừa nhìn ra cửa sổ. Mưa đã dứt hạt. Trời cũng tối mịt bởi
những đám mây đen. Chiếc đèn dầu soi lờ mờ. Gió tạt qua cửa, qua phên
lạnh ngắt.

- Trời ơi, tui thiệt đoản hậu, quên mua dầu, tối ni lấy chi cho cô chấm bài.

Uyên bõ đũa xuống, vớ lấy bình nước chè tươi nóng, thong thả nói:

- Thôi khỏi bác, bây chừ ra ngoài không được mô. Con nghỉ một đêm cũng
được. Cả ngày ni nghe cũng mệt gắt.

Bà Năm thu dọn bát đũa. Uyên ngồi nhâm nhi ly nước chè nóng. Bà Năm
gợi chuyện:

- Nghe nói mấy cái lớp học dột hết phải không cô?

Uyên quay lại ngạc nhiên:

- Ủa, sao bác biết?

Bà Năm cười:

- Ở cái xóm mình, có chuyện chi mà không biết. Bữa mô cô có thơ nhà tui
cũng biết nữa là…

Uyên cười:

- Chịu bác đó. Nhưng cái vụ trường thì rầu lắm bác ơi. Không có tiền sửa,
mà để rứa bữa mô mưa to là dột. Học trò loay hoay mãi đến hết giờ, chẳng
học hành được chi hết.

- Răng cô không nói với ông Hiệu trưởng?

Uyên trầm ngâm, nàng nhớ đến ông Hiệu trưởng già ốm nhom, gia đình ở
mãi trên tỉnh, tuần về một lần dù có mưa, có gió. Việc quan trọng đối với
ông không phải là ngôi trường, không phải là lũ học trò quê ngơ ngác, mà
là cái nồi cơm của lũ con đông. Không biết lần thứ mấy Uyên thúc giục ông
lên xin chữa lại ngôi trường, mua một ít học liệu. Ấy thế mà ông làm mãi
không xong.
Thấy cô giáo trẻ ngồi đăm chiêu, bà Năm không hỏi tiếp lặng lẽ bưng mâm
bát ra đằng sau nhà.

Khi Uyên uống cạn bát nước chè, hình như trời bắt đầu mưa trở lại, gió tạt
mạnh qua liếp cửa nghe răng rắc. Tiếng bà Năm đằng sau kêu lên:

- Trời gió nầy chắc có bão quá. Gió mạnh ghê.

https://thuviensach.vn

Uyên rời phản lên giường nằm. Những buổi trời mưa to gió lớn, trong căn
nhà ấm cúng, Uyên thấy thích thú chi lạ. Bao nhiêu mệt mỏi, lo lắng, hoang
mang bỗng chốc trôi tuột theo tiếng mưa rơi rơi trên mái lá, gọi giấc ngủ
đến.

Uyên vớ lấy quyển sách ở đầu giường, nhưng sực nhớ không có đèn lớn,
Uyên lại thôi. Nàng mở máy thu thanh, để nho nhỏ, mền đắp lên giữa ngực.
“Ai lướt đi ngoài sương gió…” Uyên mỉm cười lắng nghe, nàng ngủ thiếp
đi lúc nào không biết.

Độ chừng gần sáng, Uyên chợt tỉnh bởi những tiếng động mạnh trên mái
nhà. Hình như có cả một rừng cây ào ạt ở bên ngoài. Bụi tre già đằng sau
nhà quằn quại rên siết. Những cánh liếp đập phọc phạch như muốn bứt tung
mấy mối dây mây cột. Uyên chồm dậy, bà Năm ngủ say, căn phòng vẫn yên
tĩnh như không liên lạc gì đến thế giới bên ngoài. Chiếc máy thu thanh của
Uyên đang đổi sang mục thời tiết. Bão Rose từ Philippine đang tiến về phía
Bắc miền Trung. Uyên lẩm bẩm một mình:

- Không khéo lại bão mất.

Nàng nằm xuống định dỗ tiếp giấc ngủ. Nhưng bỗng một ý nghĩ thoáng qua
khiến Uyên bàng hoàng. Nếu có bão chắc ngôi trường cũ kỹ của nàng bị đổ
mất. Chỉ cần một cơn gió chứ chưa nói đến trận bão. Mưa to xoáy cột cũng
đủ bứt chân mấy cột tre bị mục nát. Tự nhiên Uyên đâm tức ngang. Giá như
kỳ hè vừa rồi, trường được sửa sang lại thì đâu đến nỗi. Nàng đưa đề nghị
sửa trường một cách quá hăng say đến nổi mấy người dạy cùng trường cười
nàng là đồ gàn dở, làm như có lương tâm nghề nghiệp lắm. Những câu nói
đã có một thời gian làm Uyên khó chịu đến nỗi làm thinh không thèm nhắc
nhở ai bất cứ chuyện gì.

Những khi mùa đông tới, những cơn mưa đổ nước dột, lại ướt sách vở,
quần áo, chỗ học của đám học tròn nhỏ của Uyên, Uyên lại cảm thấy mình
có bổn phận phải để ý đến không phải với mọi người mà là cho đám học trò
tội nghiệp của nàng.

Uyên nằm lan man cho đến khi trời sáng. Gió đã ngớt, trời cũng hết mưa.
Những đám mây màu thẫm vẫn còn giăng kín cả bầu trời. Trời xám xịt
nhưng mây đã cao. Uyên nghĩ thầm chắc trận bão đã đổi chiều. Uyên ra đầu
https://thuviensach.vn

ngõ mua xôi đậu xanh về ăn với cá kho khô. Những đứa học trò đi học sớm
đã cắp cặp nhởn nhơ trên đường. Chúng gật đầu chào Uyên:

- Thưa cô … Thưa cô …

Uyên giấu gói xôi nóng sau lưng, cười nhìn chúng dặn với:

- Bê có gặp đội trực nói lau bàn lau ghế cho khô nghe.

- Dạ, thưa cô em đi học…

Uyên đứng nhìn theo. Mấy đứa học trò đi chân đất. Bàn chân của chúng
chai lạnh vàng nghệch trên lối đi ướt.

Uyên đến trường, vừa độ trống đầu tiên. Văn phòng trống trơn, chưa có
một đồng nghiệp nào của nàng có mặt. Trời lạnh chắc ai cũng ngủ muộn.
Uyên nhấc bình trà, hồi nãy lúc ăn xong, Uyên quên uống nước, mùi cá kho
còn nham nhám ở cổ họng. Bác lao công vẫn chưa châm trà. Uyên hơi bực
mình để mạnh cái ấm xuống bàn. Tiếng cạch khô khan loãng tiếng cười đùa
rộn rã ở các lớp học.

Trời mưa, sân ngợp bùn, trơn trợt, học trò lười ra sân, chỉ chạy nhảy đùa
cợt ở hàng hiên, trong lớp học. Cây bàng lớn trái chín vàng rụng rơi ở gốc
nhiều vô kể. Uyên hơi ngạc nhiên là tại sao tụi trẻ ở đây thờ ơ với những
trái bàng hấp dẫn như vậy. Hồi Uyên còn bé, mỗi lần đi học ngang qua cây
bàng ở dọc đường đến trường, Uyên đều ngước mắt tìm kiếm. Nàng thường
dùng cây que vạt giường kết lại thành cái móc tạm để khèo những trái chín
thơm. Vị chua chát ngọt của phần thịt và béo bùi của phần hột đã quyến rũ
Uyên như các loại cây trái ngon ngọt khác. Ở miền nầy, tụi học trò chỉ dùng
bàng để chọi nhau thôi.

- Cô Uyên đi sớm quá hỉ.

Uyên quay lại, thầy giáo Mạnh đang chải lại đầu tóc rối. Thầy phụ trách lớp
ba. Uyên cười không đáp. Thầy Mạnh gợi chuyện:

- Hôm qua, gió mưa quá tui cứ tưởng có bão chớ.

Uyên quay lại, bác lao công vừa đem lên bình nước nóng. Uyên rót một ly
cho mình một ly cho thầy giáo Mạnh rồi thong thả nói:

- Tôi không mong như vậy. Có bão thì truờng nầy sụp mất. Học trò lấy đâu
ra để học.

Thầy giáo Mạnh bật cười:

https://thuviensach.vn

- Trời ơi, tui cầu vậy, lớp mà sụp thì mình đỡ phải dạy chứ sao. Được nghỉ
dạy một cách danh chính ngôn thuận còn chi bằng nữa. Chớ ở đây, mỗi lần
đau nghỉ dạy là bị nói lên nói xuống, nằm không yên.

Uyên nhìn sững thầy giáo Mạnh một giây. Mắt thầy ngó bộ vui thật tình khi
nói câu đó. Thân hình gầy ốm, chiếc lưng còng, thầy cúi nguời chui qua
khung cửa sổ nhìn qua dãy lớp học.

- Chỉ cần một cơn gió lớn là xong đời.

Uyên bất mãn, nói như gắt:

- Bộ trường sụp, học trò không có chỗ học thầy sướng lắm à?

Thầy giáo Mạnh không quay lại, đáp:

- Tụi học trò cũng thích nghỉ học như thầy cô tụi mình thích nghỉ dạy chớ
có gì đâu. Bên nào cũng muốn cả.

- Nhưng là thầy giáo, lương tâm nghề nghiệp của mình đâu cho phép.

Thầy giáo Mạnh quay lại nhìn Uyên, thầy cười lớn:

- Trời ơi, thời buổi nầy mà cô nói lương tâm. Tôi nè, đi dạy cả chục năm
rồi, qua cũng năm sáu tỉnh rồi, ốm đau cũng vì cái tâm đó.

Uyên nhún vai:

- Tôi nghĩ là thầy không làm đủ bổn phận.

Thầy giáo Mạnh định cãi tiếp, nhưng cùng lúc các thầy cô khác đã đến, họ
rầm rộ bước vào, cả ông Hiệu trưởng. Các cô giáo tụm lại với nhau, các
thầy giáo nói chuyện thời tiết với ông Hiệu trưởng. Trường học chỉ có tám
lớp, hai lớp năm, hai lớp tư, hai lớp ba, hai lớp nhất. Lớp nào cũng ọp ẹp.

- Thùng thùng thùng …

Tiếng trống nổi lên cùng lúc với cơn mưa đến. Uyên một tay cầm sách, một
tay cầm phấn đi nhanh về lớp. Lớp của nàng ở dãy bên phải, lúc băng
ngang qua cái sân nhỏ sũng nước, Uyên ướt cả đầu vì mưa. Lũ học trò ầm ĩ
trong lớp. Chúng lăn xăn dọn lại những cái bàn mà lúc nãy đội trực lôi ra
để quét lớp chùi bàn.

- Lam Sơn, Quyết Tiến…

Uyên ngồi xuống. Học trò ngồi im phăng phắc. Nàng đưa mắt nhìn vào chỗ
dột hôm qua, bẹ chuối xanh đã đổi màu nâu thẫm trĩu một phía. Uyên lắc
đầu. Lại đâu vẫn hoàn đấy. Tí nữa tụi học trò lại chạy như vịt nếu cơn mưa
https://thuviensach.vn

cứ lớn dần.

Buổi học bắt đầu.

Gần đến giờ ra chơi, trời hơi ngớt mưa, Uyên sai thằng Hân đi lấy thêm vài
bẹ chuối khác để ngăn những chỗ dột hôm qua và vài chỗ dột mới. Trống
đánh ra chơi một lúc, Uyên sực nhớ đã để quên cái khăn tay ở văn phòng,
nàng đã mượn cái nón lá của đứa học trò gái lên văn phòng. Không có một
thầy giáo hay cô giáo nào băng mưa lên đây tán gẫu hoặc uống nuớc như
những ngày nắng ráo. Chỉ có ông Hiệu trường ngồi lan man và ông thơ ký
già hý hoáy gọt dũa cây bút chì bằng con dao nhíp tây đã mòn.

- À, cô Uyên có thư nầy.

Uyên đội luôn chiếc nón lá bước đến. Lá thư màu trắng viền bởi những riền
băng xanh đỏ. Thoáng nhìn nét chữ Uyên hơi mỉm cười. Lại của con Thuý.
Con nhỏ có chỗ dạy ngon lành quá mà còn hay viết thư kể lể ỉ ôi như người
chán đời. Chốc nữa xem cũng không vội.

- Thư nhà hả cô Uyên?

Uyên ngước lên, môt thoáng khó chịu:

- Dạ thưa ông không phải.

- Thư bạn?

Uyên bực bội ngắt câu chuyện bằng một câu chuyện khác.

- Mấy hôm nay mưa quá bác ký hỉ. Hồi hôm tôi tưởng có bão to chớ. Lo
ghê.

- Bão, bão nhỏ thôi là trường nầy đủ sụp rồi. Tui chỉ lo có mỗi chuyện đó
thôi à.

Uyên xây qua ông Hiệu trưởng nhắc:

- Ông đã nói với trên rồi chớ, khi nào thì họ chấp thuận cho mình sửa sang
lại truờng. Tôi sợ để lâu, mùa mưa bão nầy dễ sụp lắm. Rủi ro đang khi
học…

- Cô cứ làm như trên họ sẵn tiền. Nhưng cho có sẵn họ cũng lo cho mấy nơi
gần gần, còn chỗ ni đèo heo hút gió ai mà nghĩ tới. Cô nói y như là tụi tui
không lo cho trường ốc. Thôi để ra giêng rồi hãy hay.

Uyên bực mình quay ra. Nói với ông Hiệu trưởng thiếu lương tâm nầy chi
bằng nói với cái đầu gối của mình còn hay hơn. Nàng quay trở về lớp học
https://thuviensach.vn

tiếp tục buổi dạy.

Buổi học chiều, học trò thưa thớt hơn bởi mưa lớn và gió thổi mạnh. Những
cơn gió đưa đẩy mấy ngọn cây ngã nghiêng và những bụi chè tàu rạp ngọn.
Cả lớp học như vặn mình. Kèo cột rít lên kẽo kẹt như muốn bứng cả nhà đi.
Lũ học trò dồn sát vào nhau để tránh mưa. Uyên không thể nào dạy được.
Nàng đành cho học trò làm luận để đỡ phải gân cổ ra mà giảng mà át tiếng
gió.

- Cô, cô ơi, cột nhà gần gãy rồi.

Uyên giật mình đi xuống phía dưới. Cây cột tre chống phụ chỉ còn dính với
nền đất bởi lớp vỏ xước bên ngoài. Uyên lạnh người.

- Cô ơi, lớp có sụp không cô?

- Cô ơi, sao trường không sửa rứa cô?

- Mấy lớp nầy làm hồi lâu lắm rồi. Má em nói làm từ hồi Tây còn lận.

- Anh hai em nói sao học trò không xúm lại đãn cây, sửa lớp, chờ chi ai.
Lớp mình mình làm mình học mà cô…

- Thằng nầy nói tầm xàm. Mình mà sửa chi được. Ông Hiệu trưởng còn sửa
chưa được nữa mình.

- Anh hai tao nói chớ bộ.

- Anh hai mầy nói tầm bậy … Ông Hiệu trưởng mới sửa được. Cô mình
còn chưa sửa được…

Học trò bàn tán ồn ào. Uyên lắng tai nghe. Ừ nhỉ, tại sao lại phải chờ đợi sự
can thiệp ở đâu xa xôi. Tại sao lại không có thể tự làm lấy trường lấy lớp
mà học. Sẵn tre, sẵn tranh, chỉ cần chút công, chút của. Dân ở đây, ai cũng
làm được nhà để ở thì lý đâu không dựng được lớp cho con em mình học.
Uyên sực nhớ lại đến cái phong tục của đồng bào dân tộc và một vài làng
quê, mỗi khi làm nhà, hàng xóm láng giềng kéo đến làm giúp, không công.
Rồi đến người khác, người kia lại đến giúp trả.

Nhưng rồi ai sẽ đứng lên hứng mũi chịu sào. Uyên? Nàng còn trẻ quá. Trẻ
nhất trong các giáo viên ở đây cả tuổi đời và tuổi nghề. Nàng có đủ năng
lực để gây được sự tín nhiệm với các đồng nghiệp và nhất là đối với phụ
huynh học sinh không? Thế nào nàng lại chả hứng chịu bao điều phiền não
https://thuviensach.vn

cho mình. Liệu Uyên có đủ sức để chịu đựng những điều mặn nhạt, sự tẻ
lạnh của mọi người vì họ nghĩ rằng Uyên đã qua mặt họ, đã giả nhân giả
nghĩa.

Cuộc đời nhiều phiền toán lắm. Uyên nghĩ đến một hành động trái ngược
khác. Hay là Uyên để mặc cho nhà truờng lo liệu. Họ không làm thì mặc
họ. Không can dự gì đến Uyên. Uyên ngày hai buổi dạy học, đọc sách rồi
nhởn nhơ. Uyên có thể nói chuyện dễ dàng với các đồng nghiệp khác. Uyên
không còn bị xem như một nhân vật kỳ cục của trường. Như vậy có lẽ dễ
sống hơn, dễ chịu hơn, đỡ mệt hơn. Khoảng năm hay hai năm nữa, Uyên
xin đổi về tỉnh gần nhà, thế là thoát nợ, thế là sung sướng.

Uyên nhìn xuống lớp, hàng chục mái đầu hoe nắng đang cặm cụi. Những
chiếc áo ấm đầy mụn rách vá. Những đôi mắt thỉnh thoảng ngước lên đăm
chiêu. Những bàn tay nhỏ thoăn thoắt lượn trên vở. Bỗng dưng Uyên thấy
thương lũ học trò trước mặt kỳ lạ. Sự thân mến như trói buộc thầy trò. Và
bỗng dưng Uyên muốn khóc khi nghĩ rằng nếu bây giờ Uyên bỏ lớp mà đi.

Mưa bỗng dưng tạnh dần. Một chút nắng chiều không biết từ đâu lạc lõng
xuyên qua cửa sổ. Trong bầu không khí sũng ướt, Uyên nghe có làn hơi ấm
toả ra từ mảng nắng vàng.

Hình như đã đến giờ ra chơi. Học trò túa ra sân như bầy ong vỡ tổ. Bà giáo
Tân mang chiếc bụng bầu qua lại truớc sân nhìn trời. Uyên nhịp đều cái
thước gỗ lên mặt bàn. Đằng kia, phía văn phòng, ông Hiệu trưởng dắt chiếc
xe đạp về nhà. Thầy giáo Nhơn nhìn theo, rồi lại nhìn trời. Những đọt lá
nõn xanh của cây bàng tàn rộng rực rỡ như tấm áo mới ngày Tết. Uyên lầm
thầm với mình: « - Ngày mai, họp giáo viên, mình sẽ đem chuyện làm
trường ra thuyết phục mọi người. Thuyết phục cho bằng được. »

Uyên khoan thai bước ra khỏi lớp. Nàng dựa nhẹ vào thành cửa sổ. Mơ hồ
trong óc Uyên vẽ ra một lớp học ấm cúng, sạch sẽ. Lòng Uyên thư thái nhẹ
nhàng.

***

https://thuviensach.vn

Uyên gượng ngồi dậy chống cánh cửa sổ. Một cơn gió nhẹ thổi vào lành
lạnh. Qua khung cửa, bầu trời như bị bao phủ mở những màng mù sương
mờ đục. Một màn mưa mỏng nhẹ như tơ phơ phất làm rung rinh mấy đọt lá
non. Cành đã già, những đốm trắng xanh dát đầy thân, cây mãng cầu vươn
cái nhánh độc nhất đến gần cửa sổ, chỉ có vài nụ hoa chanh nở sớm là tươi
tắn, mát lành trắng muốt trong bầu không khí sũng nước nầy. Có tiếng
trống văng vẳng từ đầu trường lại.

Uyên thở dài nhìn xuống mấy ngón tay gầy xanh của mình. Sau buổi mắc
mưa tuần trước, Uyên ốm liệt giường. Những cơn ho xé phổi đến từng đêm.
Mấy con bún chiên với nghệ và đuôi heo không giảm bớt cơn ho tí nào.
Thuốc ta, rồi đến thuốc tây, cuối cùng mấy viên trụ sinh nhờ chồng bà giáo
Tân mua giúp mới đỡ cái cảm cúm ho hen của Uyên. Hôm nay, Uyên bắt
đầu dùng được cơm nhão.

Uyên nằm xuống nghỉ ngơi lan man. Không biết có ai dạy thế nàng không,
hay học trò phải nghỉ học theo cô giáo. Tụi học trò của Uyên đang sửa soạn
cho lần đầu bước vào không khí thi cử. Nếu không chăm chút cần mẫn,
chắc chúng ít có hy vọng. Trí thông minh thì chắc chẳng kém ai, chỉ cái tội
chúng nghèo quá, trường ốc thiếu phuơng tiện, sách vở lại càng thiếu hơn.
Chúng chỉ có cô giáo là cái kho chữ để khai thác ngoài ra chả còn gì. Đành
rằng, nhiều gia đình ở đây không chí thú gì đến việc cho con học hành cao
chỉ mong chúng kiếm được dăm ba chữ, rồi cày cấy lấy mảnh ruộng cũng
đủ sống. Thế nhưng, đối với Uyên, nàng muốn chúng phải tiến hơn. Bởi
điều đó không khó, chỉ cần sự tận tâm kiên nhẫn của bậc nhà giáo và sự
hiếu học của học trò chúng có thể vươn khỏi bậc tiểu học dễ dàng, chúng
lên quận, lên tỉnh, học hành đỗ đạt…

- Mi vô đi … vô đi…

- Mi ngó thử có cô không?

- Vô trước đi, có chi mà sợ.

- Rứa vô đi.

Tiếng lao xao ở trước cửa nhà cắt đứt ý nghĩ. Uyên hơi nhỏm mình dậy lên
tiếng:

https://thuviensach.vn

- Mấy em vô đi, trong nầy không có ai đâu. Ai ăn thịt ăn cá đâu mà sợ.

Những buớc chân rón rén vào. Từng đứa, từng đứa. Chúng đứng chật cả
nhà. Thằng Hân, con Liên, con Lựu, con Tâm, con Thuý, thằng Ninh, thằng
Hồng, thằng Gia… Uyên không nhìn được hết mặt. Hàng chục cặp mắt tròn
đen nhìn nàng. Không đứa nào nói gì cả. Uyên nghe cả tiếng thở mạnh của
thằng Hân khi tụi con trai đẩy nó ra phía trước, ý chừng nó đại diện các bạn
ngỏ lời thăm hỏi nàng. Uyên bật cười:

- Lại thăm cô mà đứng im như rứa hả.

Câu nói như cái bật nút chai. Lần nầy tụi học trò của Uyên chịu nói, nhưng
lại nói cùng một lúc.

- Cô đau nặng không cô …

- Chừng mô cô đi dạy lại cô…

- Không có cô dạy buồn quá cô …

- Cô chích thuốc hay uống thuốc chi cô…

- Cô Tân nói cô bị cúm phải không cô…

Uyên ngồi dậy. Cầm lấy chéo mền quấn quanh bụng, chỉ vào mấy cái ghế
và cái giường trống nói:

- Các em ngối xuống đó rồi hỏi từng em, chớ hỏi một lúc vậy, đằng mô cô
trả lời.

- Hân nói đi Hân …

Một gói nhỏ chùi vào tay thằng Hân. Nó cầm lấy đặt lên chiếu rồi nói với
Uyên, giọng run run:

- Thưa cô… cả lớp tụi em thăm cô và …

Nó không biết nói cái gì nữa, miệng ấp úng, tay chỉ vào cái gói. Con Liên
cứu nguy bằng cách mở gói và nhắc:

- Trứng gà, để cô ăn mau mạnh …

Những quả trứng gà vàng nhạt tròn trĩnh trên tờ giấy báo rách có lót lá
chuối khô. Uyên nhìn sững mấy quả trứng cảm động không nói nên lời. Tự
quả tim Uyên một luồng ấm áp phát xuất rồi chạy lan tràn khắp. Uyên cúi
xuống để giấu cặp mắt ướt. Tiếng lũ học trò vẫn ríu rít chung quanh:

- Má em nói cô nhúng sơ sơ nước sôi ăn bổ lắm cô.

- Ba em nói cô để sống trộn lòng đỏ với cà chua với đường hoặc mật ong
https://thuviensach.vn

thì lại sức liền.

- Trứng gà ni mới đẻ đó cô…

Uyên cảm động gật đầu đáp lời:

- Cám ơn các em lắm, nhưng mua làm chi cho tốn tiền tốn bạc. Cô cũng
gần mạnh rồi. Các em để tiền mua bút mực sách vở học có phải hơn không.

- Dạ … dạ … cũng không mắc bao nhiêu cô. Có mấy ngàn mà cô. Mỗi đứa
chỉ góp có hai trăm.

Uyên với tay cầm lấy những quả trứng gà xinh xắn. Tình thầy trò tròn vẹn
như quả trứng, ấm áp như quả trứng.

- Trứng đều ghê cô, em lựa đó.
Uyên nhìn con Tâm cười. Con nhỏ được tiếng là giỏi nữ công nhất lớp.
Nhất là món bánh thuẩn. Nó trổ tài làm thì khỏi chê. Bánh nở miệng đẹp
như đoá hoa vàng phớt trông bắt mắt muốn ăn ngay.

Uyên hỏi học trò về chuyện trường chuyện học:

- Ai dạy thế cô rứa Hân?

- Dạ thầy Hiệu trưởng, mà thầy dạy có chút xíu à cô rồi thầy cho về.

- Thầy giảng toán em không hiểu chi hết cô.

- Thầy không cho viết chính tả cô.

- Sáng ni thầy mắc việc cho nghỉ.

- Cô đi dạy đi cô. Để thầy Hiệu truởng dạy cứ la tụi em hoài.

Uyên trầm ngâm. Quả thực không có ai có đủ lương tâm để dạy học trò.
Hình như lương tâm chức nghiệp của họ đã bay theo thời gian. Uyên nhìn
ra phía ngoài. Bầu trời đã sáng hơn khi sáng một chút. Những đám mây vần
vũ trên xa. Uyên lại cúi xuống nghe ngóng mình. Chắc Uyên phải đi dạy
đầu tuần tới quá. Nghỉ gần mười ngày cũng là quá rồi. Mong cho trời đừng
mưa dầm dề nữa. Uyên ngước lên nhìn học trò tươi cười hứa hẹn:

- Chắc thứ Hai cô đi dạy. Các em lo soạn bài vở nghe. Mấy đứa ráng làm
toán. Sang năm, lên thi trường trung học mới ăn người ta được.

- Thiệt không cô?

- Không có cô, tụi nó làm biếng lắm cô, nói hoài không chịu họp nhóm làm
toán cô.

- Tại tụi nó lo chơi không cô.

https://thuviensach.vn

Gian nhà tíu tít những câu nói ấm êm như mật giữa cô giáo và học trò.
Uyên như được tiếp sinh lực. Nàng ngồi suốt cả giờ tiếp học trò mà không
thấy mệt. Uyên lại phải trả lời hàng chục câu hỏi linh tinh của lũ học trò
chất phác.

- Cô ơi, hôm tê, trời mưa to, lớp dột hổng còn một chỗ ngồi. Thầy Hiệu
truởng cho nghỉ. Tại trò Hân cứ sửa hoài.

- Ê, đừng có nói tầm bậy nghe.

- Chớ răng, hỏi mấy đứa ni coi.

- Để cho cô nghỉ tụi bây, cứ cãi lộn cãi lạo hoài.

Tụi học trò im lặng nhìn Uyên. Nàng đang nghĩ đến cái quyết định mà cơn
đau bất ngờ làm gián đoạn. Đáng lẽ phiên họp hàng tuần vừa rời Uyên sẽ
đề cập đến việc tự túc sửa chữa trường nhưng Uyên đã mê sốt nằm nhà. Dự
tính bị chậm trễ. Và Uyên hầu như quên bẵng đi mất. Bây giờ lũ học trò lại
khuấy động lại.

- Thưa cô cho tụi em về, để cô nghỉ.

Uyên gật đầu. Nàng không muốn giữ tụi học trò ở lại lâu hơn. Uyên muốn
được sự bình an suy nghĩ về những công việc sắp đương đầu. Chắc chắn sẽ
có nhiều ý kiến phản đối và nàng nhất định sẽ làm mạnh. Bầu nhiệt huyết
của tuổi trẻ vẫn chưa cạn bớt chút nào trong lòng Uyên. Nàng sẽ cô độc
chống trả những khó khăn. Nhưng Uyên không nản lòng. Thế nào phụ
huynh học sinh cũng thông cảm với nàng, cũng giúp đỡ nàng, Uyên chứa
chan hy vọng. Nàng bước xuống đất để cất những quả trứng. Mấy bước đầu
tiên nhẹ hẫng dưới chân, lao đao vì yếu. Nhưng những bước sau thì vững
chắc. Máu lưu thông đều và Uyên có cảm tưởng mình đã lành bệnh.

***

Uyên chỉ thực sự đi dạy được vào ngày thứ năm. Đúng ngày có phiên họp
hàng tuần cho các giáo viên.

Cảnh tượng đầu tiên đập vào mắt Uyên là những mặt bàn sũng nước, nền
lớp ẩm ướt và những mái lá xổ lạt lòng thòng. Khi Uyên đứng yên vị trên
https://thuviensach.vn

bục giảng rồi, lũ học trò vẫn loay hoay sột soạt lau bàn lau ghế. Phải mất cả
nửa tiếng sau mới tạm yên. May quá, sáng hôm nay trời mát mẻ và khô ráo.
Mặc dù trời vẫn còn đầy mây, nhưng có thể hứa hẹn buổi trưa có chút nắng
mặt trời. Một chút xanh đã he hé ở đầu xa qua vuông cửa sổ. Uyên mỉm
cuời giảng bài với hàng trăm con mắt đen to chăm chú và những cuốn vở
mở rộng.

Sau giấc ngủ trưa thoải mái nhất từ khi đau dậy đến giờ, Uyên thức giấc
vừa đúng giờ sửa soạn đến truờng. Trời im mát, những cơn hây hây lành
mạnh. Uyên vừa rửa mặt vừa lẩm nhẩm một bài hát trữ tình : “ Chưa gặp
em, anh đã nghĩ rằng. Có nàng thiếu nữ đẹp như trăng. Mắt xanh là bóng
dừa hoang dại. Âu yếm nhìn tôi không nói năng … Ta gặp nhau yêu nhau
chẳng hạn kỳ…”

- Chà bữa ni lành bệnh nên ngó bộ cô tươi hơn mấy bữa.

Uyên quay lại cười với bà Năm. Nàng sực nhớ đến những vấn đề cần phải
nói chiều hôm nay. Uyên phải mở đầu như thế nào? Nàng nghĩ: Mình phải
rào trước, đón sau để cái ông Hiệu trưởng lười biếng không có cách nào cãi
lại… Lại còn mấy thầy giáo yên phận, mấy cô giáo lắm lời nữa chứ. Uyên
thừ người. Ai sẽ là đồng minh của Uyên. Uyên chợt lo, không biết anh
chàng Hùng nầy có về phe với thầy giáo Mạnh không. Trông thân thiết như
vậy, chắc thế nào cũng chống kèo cột cho nhau. Lại thêm một địch thủ.
Uyên thở dài. Bất chợt nàng cảm thấy tức ngang Hùng.

Nhưng rồi cũng phải đến lúc Uyên ra khỏi nhà, đối đầu với những vấn đề
nhiêu khê. Thấy trời khô ráo, Uyên lựa chiếc áo dài lụa tím. Màu tím của
những đoá hoa trinh nữ, lá khép nép khi bị động.

Lúc Uyên đến nơi, hầu như mọi giáo viên đều đủ mặt, chỉ thiếu ông Hiệu
truởng. Uyên ngồi vào chỗ thuờng lệ, cạnh bà giáo Tân. Nhưng bà giáo Tân
lại nghỉ vì gần ngày mệt mỏi. Chỗ trống được lấp đầy bởi thầy giáo mới.
Uyên gật đầu chào. Hùng cười trả, hỏi Uyên:

- Dưới miệt tôi không có những buổi họp long trọng nầy đâu. Truờng ở
dưới ai muốn về thì về, đi thì đi, lèo tèo chục đứa học trò…

Uyên cười:

- Nếu họp mà có chuyện để mà giải quyết thì kết quả của phiên họp mới
https://thuviensach.vn

đáng kể, chứ còn không chỉ vô bổ, mất thì giờ.

- Nhưng họp mặt nhau cũng là cái thú chứ.

Uyên hơi bĩu môi:

- Để rồi anh sẽ lãnh nhận cái thú vị đó. Không lâu đâu sắp sửa thôi.

Ông Hiệu trưởng đã đến. Chiếc xe đạp với dây sên rỉ sắt lọc rọc ngoài hàng
hiên. Lát sau, khuôn mặt xương xương mệt mỏi của ông hiện ra khung cửa
chính. Ông hơi cúi đầu chào mọi người rồi về chỗ mình. Ông nhìn xéo
Uyên một chút, đằng hắng giọng:

- Chắc buổi họp hôm nay cũng chả có gì để bàn cãi. Bao nhiêu chuyện
chúng ta đã giải quyết xong rồi …

Uyên bực mình bởi sự trốn tránh của ông Hiệu truởng. Lợi dụng lúc ông
nghỉ hơi, Uyên chen vào:

- Mấy tuần rồi tôi bị đa...