BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRUYỆN TRANH
VỀ VĂN HOÁ CÁC DÂN TỘC
VIỆT NAM
(Dành cho học sinh lớp 2)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
NGUYỄN THỊ PHƯƠNG THẢO – NGÔ HIỀN TUYÊN (Đồng Chủ biên)
LẠI THỊ MAI HƯƠNG – NGUYỄN THỊ THANH NGA – NGUYỄN THỊ QUẾ

TRUYỆN TRANH
VỀ VĂN HOÁ CÁC DÂN TỘC
VIỆT NAM
(Dành cho học sinh lớp 2)

VÌ SAO
DÊ VỀ Ở VỚI NGƯỜI?

2

Dê, thỏ và hoẵng sống với nhau rất vui vẻ. Một hôm, ba bạn
rủ nhau vào rừng chơi.

Ôi!
Đẹp quá!

3

Bỗng mây đen ùn ùn kéo đến. Mưa ào ào như trút nước.
Ba bạn chạy vội về phía gốc cây để trú mưa.

4

Đột nhiên, một giọng nói ồ ồ cất lên:
– Các ngươi đến nộp mạng cho ta hả?
Cả ba bạn giật mình quay đầu lại.
Chết rồi!
Cọp dữ.

5

Hoẵng sợ quá, không nhúc nhích được cái chân nào.
Dê bình tĩnh đáp:
– Chúng tôi đến xem ông đã đói chưa.

Được, ba ngày nữa
các ngươi phải
đem nộp cho ta
một con nai.

6

Hoẵng và thỏ vừa đi vừa khóc. Nước mắt thỏ chảy
ròng ròng như nhựa cây sung. Còn dê thì vừa đi vừa nghĩ
cách giết cọp.

Phải tìm ra cách
giết chết tên cọp ác.

7

Dê nghĩ một ngày, nghĩ hai ngày. Dê nghĩ nhiều hơn
lá trên cành, nhiều hơn cây trong rừng. Khi ông mặt trời đi
ngủ, dê nghĩ ra một kế.

- Mẹ ơi, sao mẹ
biết dệt vải đẹp
thế?

8

Đến ngày hẹn, dê, thỏ đến gặp cọp và nói:
– Thưa chúa rừng, chúng tôi đến nộp nai cho ông!
Cọp mừng rỡ hỏi:
– Nai đâu rồi? Ta đói lắm.
Nai được
hoẵng chăn
bên kia suối.

- Thế ai dạy cho bà hả mẹ?
Mẹ âu yếm nhìn My Giêng:
- Đó chính là các vị thần.

9

Cọp nửa tin nửa ngờ. Hai con mắt to như rốn cồng(1),
đảo qua đảo lại. Cuối cùng, nó đồng ý đi theo dê và thỏ.
(1)

Rốn cồng: chỗ chính giữa của cái cồng, có hình tròn và lồi lên cao hơn.

10

Mưa ở đầu nguồn làm nước suối đỏ như đất. Gió thổi làm
cát bay đầy trời. Cọp đói như xát muối trong bụng, vội lao vút
qua suối.

11

Cát bay ràn rạt vào làm mắt cọp đau nhức. Nó lao trúng
vào mỏm đá nhọn và rơi xuống suối.

12

Tin cọp ác chết bay đi khắp rừng. Muông thú tưng bừng
mở hội ăn mừng. Chúng vui như được uống nước suối trong.

Nhảy múa nào
các bạn ơi!

13

Dân làng cũng tưng bừng mở hội ăn mừng. Để đền ơn,
họ nhận dê về nuôi. Từ đó, dê về ở chung với người.
(Theo truyện cổ dân tộc Ba Na)

Tạm biệt!

Tạm biệt!

14

TRẢ LỜI CÂU HỎI
Câu 1. Chuyện gì đã xảy ra khi các bạn dê, thỏ và hoẵng vào rừng
chơi? (Nói tiếp để hoàn thành câu trả lời dưới đây.)
Khi các bạn dê, thỏ và hoẵng vào rừng chơi ......................................
Câu 2. Khi gặp cọp dữ, các bạn dê, thỏ và hoẵng làm gì?
(Chọn từ ở cột A phù hợp với nội dung ở cột B.)
A

2

B

a. Dê

1. Không nhúc nhích được
cái chân nào vì sợ

b. Hoẵng

2. Khóc, nước mắt chảy
ròng ròng như nhựa cây sung

c. Thỏ

3. Bình tĩnh đáp lời cọp rồi
vừa đi vừa nghĩ cách giết cọp

Câu 3. Vì sao các bạn dê, thỏ và hoẵng chiến thắng cọp ác?
(Chọn phương án đúng.)
A. Vì các bạn được bạn nai giúp đỡ
B. Vì các bạn cùng đồng lòng giết cọp
C. Vì các bạn khoẻ hơn cọp
Câu 4. Nếu được gặp lại ba bạn dê, thỏ và hoẵng, em sẽ nói gì với
các bạn ấy?

15

SỰ TÍCH
CHIẾC VÁY HOA

16

Người con gái ấy đẹp tuyệt trần. Mái tóc
nàng dài, óng mượt như suối chảy. Bước chân
nàng nhẹ nhàng, yểu điệu như chim sáo nhảy
cành mơ.

17

Sáng sáng, nàng lên nương vừa thắp lanh(1)
vừa hát. Tài dệt vải, thêu thùa của nàng không
một cô gái nào trong bản sánh kịp.
________
(1)

Thắp lanh: dùng tay cuốn những sợi của cây lanh thành vòng.

18

Tối nào trai bản cũng đem khèn đến tâm sự
với nàng. Ai cũng muốn lấy nàng làm vợ, nhưng
nàng chưa nhận lời ai.

19

Lão thống lí(1) là người giàu có nhất vùng. Nhà lão có
hàng trăm con ngựa, hàng nghìn con dê. Lão còn có nương
ngô bạt ngàn, đồi tam giác mạch mênh mông.
________
Thống lí: người đứng đầu chính quyền một bản làng ở vùng dân tộc Mông thời
Pháp thuộc.

(1)

20

Nghe đồn về sắc đẹp và tài năng của nàng, thống lí
thích lắm. Lão sai tôi tớ đi bắt nàng về làm vợ.

21

Nhận lệnh thống lí, lũ tôi tớ hùng hổ kéo đến nhà nàng.
Chúng quyết bắt nàng mang về cho lão.

22

Biết được dã tâm của thống lí, nàng
khóc. Tiếng khóc của nàng buồn như
sương mù. Nghe nàng khóc, bọn tôi tớ
không nỡ bắt nàng đi.

23

Một lần, hai lần, ba lần,… chúng đến rồi lại về không.
Thống lí tức giận quát:
– Một lũ vô dụng, ta sẽ đích thân đi!

24

Khi thống lí đến nhà nàng, nàng đã lên nương. Lão liền
lên nương tìm nàng. Lão ngắm nhìn nàng đang say sưa
làm việc.

25

Phát hiện ra lão thống lí, nàng bỏ chạy.
Chim chóc bay theo chân nàng. Muôn hoa
cùng hướng theo nàng.

26

Mặt trời trải nắng soi đường cho nàng
chạy. Chiếc váy của nàng xoè như cánh
chim công đang múa. Lão thống lí mê mẩn
rượt theo nàng.

27

Rồi lão đuổi kịp nàng. Trời đang
sáng bỗng tối sầm. “Nàng chạy đâu
cho thoát!” – Lão kéo tay nàng, quát.

28

Nàng xoay một vòng, tức thì hàng ngàn cánh bướm
bay đến. Những cánh bướm dập dờn trước mặt thống lí.
Không mở được mắt, lão loạng choạng ngã xuống khe núi.

29

Trời bừng sáng trở lại. Hoa đào, hoa mơ
nở khắp rừng. Cô gái trở về nhà.

30

Nàng để lại chiếc váy thêu hoa tuyệt đẹp rồi biến mất.
Các cụ già trong bản nói:
– Nàng là tiên giáng trần đến dạy chúng ta dệt vải và
thêu thùa.

31

Từ đó, các cô gái Mông thường thêu những bông hoa lên
chiếc váy của mình. Họ mặc chiếc váy đẹp đó trong lễ hội Say Sán(1),
trong buổi hẹn hò với người yêu.
(Theo truyện cổ dân tộc Mông)

________
(1)

Say Sán: một lễ hội của đồng bào dân tộc Mông, được tổ chức hằng năm vào mùa xuân.

32

TRẢ LỜI CÂU HỎI
Câu 1. Cô gái trong truyện có vẻ đẹp như thế nào?
(Chọn từ ngữ ở cột A phù hợp với nội dung ở cột B.)
A

B

1. Bước chân nàng
nhẹ nhàng, yểu điệu như
chim sáo.
a. Xinh đẹp tuyệt trần

2. Sáng sáng, nàng lên
nương vừa thắp lanh
vừa hát.

b. Chăm chỉ, yêu đời

3. Mái tóc nàng dài,
óng mượt như suối chảy.
Câu 2. Chiếc váy của cô gái được miêu tả như thế nào?
(Chọn phương án đúng.)
A. Chiếc váy giống như hàng ngàn cánh bướm.
B. Chiếc váy giống như những cánh hoa đào.
C. Chiếc váy xoè như cánh chim công đang múa.
Câu 3. Vì sao các cụ già trong bản lại cho rằng cô gái là tiên
giáng trần?
Câu 4. Theo em, vì sao các cô gái Mông hiện nay rất thích mặc
những chiếc váy đẹp đi dự lễ hội?

33

CHIẾC GÙI CỦA MẸ

34

Dất vừa đi vừa ngắm các đồ vật
trong nhà.

35

36

“Mình sẽ chọn đồ vật nào đây?”
Dất nhớ lời cô giáo dặn cả lớp: “Ngày mai, mỗi em sẽ
kể về một đồ vật mình yêu thích nhất.”.

37

Cái chổi rơm xinh xinh
vàng óng. Hằng ngày,
chổi cùng Dất quét nhà.

t! !
ẹ
o
t
x
ẹ
t
o
Loẹ oẹt x
L

38

Cái ấm đun nước đang
reo vui trên bếp lửa.

xèo

39

...
o
xè

Cái mũ giúp Dất tránh nắng.
Ôi, đồ vật nào cũng đáng yêu! Dất biết chọn
đồ vật nào bây giờ ?

- Mẹ ơi, sao mẹ
biết dệt vải đẹp
thế?

40

- Thế ai dạy cho bà hả mẹ?
Mẹ âu yếm nhìn My Giêng:
- Đó chính là các vị thần.

41

Bỗng Dất reo lên:
“A! Cái gùi của mẹ!”

42

Khi ở nhà, gùi nằm im một góc.
Cũng có lúc, nó được treo trên vách.

43

Mẹ lên nương, gùi đựng hạt giống.
Trong gùi còn có nước uống, cơm nắm.

44

Mẹ đi nương về, gùi đựng rau, măng,
củ quả,… Có khi trong gùi là những bó lúa
trĩu hạt.

45

Mẹ đi chợ phiên,
gùi đựng ngô, khoai,
con gà, con vịt,…
Đó là những thứ mẹ
trồng được, nuôi được.
Mẹ đem đi chợ bán.

46

Mẹ đi chợ về, trong gùi có mắm, muối, mì chính,…
Ôi! Lại có cả bánh kẹo mẹ mua cho chị em Dất nữa.

47

Có khi gùi còn mang
theo em Chải. Đó là những
hôm mẹ đưa em cùng
xuống chợ phiên.

48

Gùi giúp mẹ mang các thứ
dễ dàng qua từng con dốc,
hẻm núi. Dất thầm nghĩ:
“Với người Dao đỏ mình, gùi
giống như một người bạn
thân thiết”.

49